Văn học hiện đại giờ đây đòi hỏi người viết văn không chỉ có năng khiếu mà còn phải có tri thức, vốn sống và trau dồi kiến thức trong mọi lĩnh vực mới đáp ứng nổi nhu cầu của bạn đọc. Quan trọng hơn, nhà văn trẻ phải thích viết.
Nhà văn trẻ được ưu ái hơn?
Mấy năm gần đây, nhất là năm 2011 các nhà thơ, nhà văn trẻ, gọi tắt là nhà văn trẻ được mọi cấp, mọi nghành quan tâm hơn bao giờ hết. Biểu hiện rõ nhất là Hội Nhà văn Việt Nam liên tiếp tổ chức các đại hội nhà văn trẻ ở miền Bắc, Miền Trung cùng rất nhiều bản tham luận chứa đựng tâm huyết của các nhà văn "già" với mong muốn phát hiện, nuôi dưỡng mầm tài năng của cả một thế hệ văn học sau chiến tranh. Nhưng dường như những cây viết trẻ gây ấn tượng mạnh với độc giả chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay như Thủy Anna, như Nguyễn Thu Trang, Nguyễn Đình Tú, Chu Thanh Hương... là những nhà văn chịu khó viết, chịu khó tìm tòi chủ đề trong cuộc sống để đưa vào trang viết của mình.
Cũng có thể tôi quên mất một vài tác giả nào đó nhưng về đại cục, chúng ta chưa thấy những người viết trẻ tuổi 8x, 9x có tác phẩm được đánh giá cao hoặc ít nhất vượt tầm quốc gia.
Vậy thì Việt Nam thiếu người viết hay hay vì một lý do nào khác? Tôi cho rằng, chúng ta không thiếu người viết hay, mà người viết hay thì chưa thực sự cho chúng ta thấy, còn những người tự cho là nhà văn nhưng chẳng viết được gì thì xuất hiện nhan nhản trên các diễn đàn, website văn học mạng.
Trong một loạt các bài viết theo dõi đại hội Nhà văn trẻ lần thứ 8 vừa qua có kể tên rất nhiều những tên tuổi mà khi nhắc đến chúng ta liên tưởng đến việc sắp đặt để có vé trở thành nhà văn hoặc theo kiểu đánh trống ghi tên cho oai chứ thực tế chẳng có nổi một tác phẩm nào 'ra hồn'. Đó là thực trạng không lấy gì làm lạc quan trong văn học hiện đại, càng không thể lạc quan trong tiến trình hội nhập.
Nhà văn trẻ đã làm được gì trong tiến trình hội nhập?
Các nhà nghiên cứu văn học thường đánh giá lịch sử quốc gia thăng hay trầm qua các tác phẩm ra đời trong thời điểm lịch sử đó. Các nhà văn nói chung, nhà văn trẻ nói riêng là người mang tới tương lai những tư tưởng và cách suy nghĩ của thời đại mình. Vậy mà quá ít các tác phẩm phán ánh muôn mặt cuộc sống hiện đại. Nói đúng hơn các tác phẩm chưa phản ánh đầy đủ tiến trình hội nhập của con người Việt Nam với thế giới.
Số đông các nhà văn trẻ hiện nay viết theo kiểu thụ động, đôi khi họ còn cóp nhặt ý tưởng, phong cách viết của một số nhà văn tên tuổi trên thế giới. Nếu ảnh hưởng và phát huy thành công phong cách viết của các nhà văn nổi tiếng thì chí ít đó cũng là tín hiệu đáng mừng nhưng hầu như chưa ai đạt "võ công siêu đẳng" để tặng cho bạn đọc một cuốn có trọng lượng về cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Tôi có đọc ở một tạp chí nước ngoài nói về người nghệ sĩ với công chúng và tôi nhận ra rằng người nghệ sĩ nếu muốn chứng tỏ khả năng của mình thì phải biết tách mình ra khỏi đám đông. Muốn lên đứng ở đỉnh kim tự tháp thì phải dám bước từng bậc thang một cách khoa học và logic. Trong trường hợp này, nhà văn trẻ phải viết bằng trí tuệ, vốn sống, luôn trau dồi kiến thức về mọi lĩnh vực chứ không nên chỉ bằng năng khiếu trời cho. Điều này, mới đây nhất Nhà văn Đặng Thân đã làm được và tôi cho đó là người khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho nhiều người. Rất tiếc nhà văn Đặng Thân đã quá tuổi "nhà văn trẻ".
Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên bi quan về các nhà văn trẻ. Dù chỉ có ít các nhà văn trẻ ấn tượng thì chúng ta vẫn có quyền hy vọng trong tương lai gần sẽ phát hiện ra nhiều tài năng. Giờ đây, mối liên hệ với thế giới càng rộng mở, sự giao lưu văn hóa giữa phương Đông, phương Tây không còn nhiều trở ngại, mà tinh thần học hỏi của dân Việt thì chưa bao giờ ngừng, do đó các nhà văn trẻ đang được ưu ái của các tầng lớp trí thức, cũng như lao động, được các cơ quan cấp cao nhất trong lĩnh vực văn chương là Hội Nhà văn Việt Nam quan tâm sát sao. Bằng đó những thuận lợi cho các nhà văn trẻ, tại sao chúng ta không hy vọng có những tuyệt tác dâng tặng bạn đọc?
Nhà văn trẻ hãy viết bằng trái tim và đốt hết lửa trái tim để viết. Viết để cống hiến chứ đừng vì động cơ nào khác. Như vậy chúng ta sẽ bước những bước vững chãi trên con đường hội nhập.
Thủy Hướng Dương
(Tạp chí Nhịp cầu trí thức)
Twitter
Google
Yahoo
Facebook
Gửi cho bạn bè