“Mùi cỏ cháy” đang gây ấn tượng với khán giả khi được chiếu mở màn trong tuần phim phim chào mừng Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17. Bộ phim đã nhận được nhiều tình cảm và lấy nước mắt của khán giả. Đạo diễn Nguyễn Hữu Mười chia sẻ, dù là phim chiến tranh, nếu êkíp làm phim hết mình, tìm được những gì hấp dẫn nhất và sinh động nhất để khán giả đồng cảm với mình thì sẽ vẫn hút khách.
Hành trang “tôn trọng sự thật”
Nói đến Hữu Mười, hẳn nhiều khán giả yêu điện ảnh vẫn còn nhớ ông giáo Thứ trong “Làng Vũ Đại ngày ấy”; thầy giáo Khang trong phim "Bao giờ cho đến tháng mười". Diễn viên Hữu Mười đã từ giã các vai diễn, trở thành đạo diễn Hữu Mười từ lâu. Song một hai năm gần đây, cái tên “Đạo diễn” của anh mới được nhắc đến nhiều bởi bộ phim “Mùi cỏ cháy”- một bộ phim về đề tài chiến tranh đã và đang thu hút sự quan tâm lớn của công chúng và dư luận.
Đạo diễn Hữu Mười trên trường quay phim "Mùi cỏ cháy"
Sinh ra trong một gia đình không có ai làm nghệ thuật, NSƯT Hữu Mười chia sẻ, có lẽ, duyên của anh là phim về đề tài chiến tranh. Từ nhỏ, cậu bé Hữu Mười đã mê những bộ phim như "Sau cơn bão", "Vĩ tuyến 17, ngày và đêm"… và thần tượng các diễn viên như Trà Giang, Lâm Tới, Thế Anh... Duyên đến với điện ảnh của anh cũng tình cờ, chỉ vì muốn được chụp ảnh. Đạo diễn Hữu Mười nhớ lại: “Năm tôi 17 tuổi, có đoàn kịch Trung ương về biểu diễn, tôi và một người bạn ra rạp mua vé đúng vào lúc người ta trưng bảng thông báo tuyển diễn viên. Thấy thí sinh được chụp tới ba kiểu ảnh thì "lãi" quá (hồi đó được chụp ảnh là một sự xa xỉ), nên tôi ngồi ngay tại chỗ viết đơn xin dự tuyển và nộp luôn cho người của đoàn kịch. Nhận lá đơn chỉ vỏn vẹn 6 dòng của tôi, người thư ký suýt đuổi về với lý do: "Đơn viết quá cẩu thả, thiếu thông tin cần thiết". Hữu Mười là một trong 16 sinh viên đầu tiên của lớp diễn viên điện ảnh khóa 2 Trường Điện ảnh Việt Nam. Năm 1987, anh được cử sang học khóa đạo diễn phim truyện kéo dài 7 năm tại trường Đại học Điện ảnh Xô Viết.
Vào nhiều vai diễn, nhưng khán giả nhớ nhất Hữu Mười với vai ông giáo Thứ. Đây là vai diễn chính đầu tiên của Hữu Mười và cũng là vai diễn lớn đối với sự nghiệp của anh. “Khi cầm trên tay kịch bản "Làng cũ ngày mòn" (sau này Đạo diễn Phạm Văn Khoa đổi thành "Làng Vũ Đại ngày ấy"), tôi háo hức chừng nào thì lo lắng chừng ấy. Vì đây là lần đầu tiên trong đời, tôi được giao một vai chính dài hơi, nhiều thử thách. Tôi dồn thời gian nghiên cứu các tác phẩm của Nam Cao để có thể đắm mình trong không khí chung của "Làng Vũ Đại ngày ấy". May mắn của tôi là được đóng phim cùng nhà văn Kim Lân (vai lão Hạc), một người cùng thời với nhà văn Nam Cao nên tôi được nghe ông kể nhiều chuyện về nhà văn Nam Cao. Nhà văn Kim Lân từng khuyên tôi nên diễn với thái độ bình thản. Có lần, đang quay ở Hà Đông thì chiếc xe Commăngca chở một đoàn nhà văn, bạn của đạo diễn Phạm Văn Khoa đến chơi, gồm nhà văn Nguyễn Tuân, Tô Hoài và Kim Lân. Các cụ đang uống rượu ở "mâm trên" và gọi tôi đến bảo: "Cho thằng “giáo Thứ” nó đến đây hầu rượu các cụ". Vậy là tôi được ngồi nghe các cụ kể bao nhiêu chuyện hay, tếu về các nhà văn. Các cụ còn khen tôi: "Ờ, nhìn cũng giống phong thái của ông Nam Cao đấy!"
Sau này, dù đóng nhiều vai, làm nhiều phim, nhưng Hữu Mười cho rằng, đây vẫn là vai diễn mà anh nhớ nhất.
Khó nhưng vẫn làm phim chiến tranh
Những buổi chiếu “Mùi cỏ cháy” đều lấy nước mắt của rất nhiều khán giả. Thành công bước đầu này đã khiến Hữu Mười không ngờ. Đạo diễn chia sẻ: “Tôi cũng không ngờ là một bộ phim chiến tranh, quay lại câu chuyện của gần 40 năm trước, về 81 ngày đêm hy sinh bảo vệ Thành cổ Quảng Trị vẫn cuốn hút người xem đến thế. Không phải chỉ thế hệ người xem lớn tuổi đã đi qua cuộc chiến đó mới cảm nhận ra mà trong những buổi chiếu, tôi đã để ý, thế hệ các em nhỏ, chưa đến 20 tuổi có cảm nhận được không thì hóa ra đề tài về người lính, đề tài về chiến tranh giải phóng đất nước vẫn làm các em yêu quý, làm các em hiểu được giá trị lịch sử mà thế hệ cha anh đã làm nên”.
Phim "Mùi cỏ cháy" đã gây xúc động mạnh cho khán giả
NSƯT Hữu Mười đã đạo diễn một loạt phim truyền hình đã phát sóng như "Chiếc hộp gia bảo", "Cuộc phiêu lưu không định trước", "Trở lại chùa Dâu", "Nhịp sống", "Xóm bờ sông", "Những kẻ lãng mạn"…Nhưng với đề tài chiến tranh, lại là phim truyện nhựa, thì đây quả là một thử thách không chỉ với Hữu Mười mà với nhiều đạo diễn Việt Nam. Đề tài này hiện nay không còn được khai thác nhiều. Vì khán giả nhàm chán hay vì chính các đạo diễn đã không còn khai thác được các khía cạnh mới? Đạo diễn Hữu Mười cho biết: “Chiến tranh luôn là đề tài hấp dẫn không những cho khán giả, mà còn cả của người làm phim. Nhưng ở Việt Nam, hầu như đạo diễn nào cũng “sợ” đề tài này. Vì sao ư? Vấn đề chính là kinh phí, lực, tài, và độ chuyên nghiệp. Với tôi, chỉ riêng việc đánh quả nổ trong phim “Mùi cỏ cháy” sao cho gần giống như thật đã là khó, bởi trình độ của người phụ trách khói lửa nước mình không thể bằng nước ngoài. Rồi thì tính toán đến độ chính xác, hiệu quả, độ an toàn… Rồi đạo cụ, hóa trang, võ thuật… những cái đó là của chuyên gia, chứ không phải của đạo diễn. Làm một bộ phim chiến tranh, từ xe tăng, máy bay, khẩu pháo, khí tài quân sự… của ngày hôm nay đã khó, huống chi là của ngày xưa. Trong khi đó, kinh phí làm phim lại thấp. Khó đạt được độ khốc liệt. Mà chiến tranh không làm ra được sự khốc liệt thì đâu còn là chiến tranh”.
Một điều nữa, đạo diễn Hữu Mười cho rằng, dù là phim thì cũng phải như thật, tôn trọng sự thật. “Những bộ phim chiến tranh nước ngoài dựng theo sự thật của chiến tranh nên được mọi người chào đón. Nó không đi vào tâm lý một chiều như phần nhiều phim của chúng ta: Anh tốt thì tốt mãi, kẻ xấu là xấu mãi. Chúng ta chưa nói được những góc khuất trong mỗi con người với những mâu thuẫn riêng, chưa nói được trong con người tốt vẫn tồn tại những cái xấu… Vì thế khán giả chán”- Đạo diễn “Mùi cỏ cháy” nhấn mạnh.
Kịch bản “Mùi cỏ cháy” (kịch bản Hoàng Nhuận Cầm) viết về thế hệ cầm súng những năm 1970 với nhân vật trung tâm là liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Phim kể về 4 chàng trai Hoàng, Thành, Thăng, Long là tân sinh viên khoa Văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Họ cùng nhập ngũ trong một ngày, hành trang tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ của những chàng trai trẻ đầy lý tưởng và trong sáng. Nhưng rồi trong cuộc trường chinh ấy, 3 người đã ngã xuống trên mặt trận Quảng Trị năm 1972, chỉ một người trở về là Hoàng… Không “đao to búa lớn” về lý tưởng cách mạng, lời thoại cũng không nhiều, những hình ảnh phim ám ảnh người xem là cái chết, sự bi hùng xen chất lãng mạn. Những chi tiết nhỏ cũng hướng tới khắc họa sự khốc liệt của cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ thành cổ. Khi đoàn quân vượt sông, những người lính đã thả chú dế mèn đi vì nghĩ, chắc gì nó đã sống sang tới bờ bên kia.
Ra trường quay với kinh phí hơn 5 tỉ đồng (bộ phim gần đây nhất cùng làm về đề tài chiến tranh là “Đừng đốt” 12 tỷ đồng) đoàn làm phim “Mùi cỏ cháy” buộc phải “cắt” kịch bản, thu nhỏ quy mô phim. Nhiều cảnh ấn tượng trong kịch bản buộc phải thay đổi: Cảnh tàu hỏa chuyển thư, đoàn phim phải thay thế bằng cảnh ô tô nổ tung khi chuyển thư; không quay cận cảnh chiến trường nhiều vì khá lộ là hình nộm... Gian khó không ít, nhưng Hữu Mười cho biết, anh sẽ vẫn làm phim về đề tài chiến tranh, bởi đề tài chiến tranh cách mạng của nước ta là một kho báu vô tận mà hầu như chúng ta chưa mở ra được./.
Hà An
(Nguồn: Báo Điện tử Tổ Quốc)
Twitter
Google
Yahoo
Facebook
Gửi cho bạn bè