Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã từng là bộ đội thời kháng chiến chống Mỹ, đã học đại học ở Hà Nội và đã chu du gần như khắp các châu lục. Dù ở Huế, ở Hà nội, vào Vũng Tàu, Cà Mau, thành phố Hồ Chí Minh hay bay sang Trung Quốc, sang Pháp, sang Mỹ… ở đâu anh cũng được bạn bè và những người chưa từng quen biết đón tiếp rất nồng hậu.
Hầu như người Việt Nam nào cũng đã từng đọc thơ anh, hát những bài rất hay của anh và vì thế, anh đi đâu cũng như trở về nhà mình vậy. Tôi nghĩ, ít có nhà thơ, nhạc sĩ nào có được may mắn như anh... (Phan Thị Thanh Nhàn)
Nhạc sỹ Nguyễn Trọng Tạo đang trò chuyện với nhà thơ Đặng Vương Hưng
Tại Hội quán Lục bát trong ngày thơ VN lần thứ IX. (Ảnh Lãng Ma, Lucbat.com)
Tôi quen nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã lâu, tuy rất ít khi gặp anh, nhưng chúng tôi cũng… khá thân. Vào những năm cuối của thế kỷ trước, thỉnh thoảng anh hay rủ bạn bè đến nhà tôi ở phố Huỳnh Thúc Kháng tán dóc chơi. Nhân dịp Noel năm nào tôi không nhớ rõ, khoảng hơn 9 giờ tối các bạn mới kéo đến để cùng nhau đi ra nhà thờ Lớn xem lễ đón Giáng sinh. Nhưng chúng tôi đợi tới hơn 10 giờ đêm mà nhà thơ Trần Đăng Khoa vẫn chưa tới. Nguyễn Trọng Tạo, một nhà thơ rất nghịch ngợm và ít khi chịu ngồi im bỗng nêu câu hỏi:
- Các cậu có đố tớ trêu mấy bác già nhà thơ kiêm nhà quan không? Để tớ gọi điện thoại lôi các lão dậy cho coi! Giờ này chắc chắn các lão đang ôm vợ ngủ ngon rùi…
Bọn con gái chúng tôi nhao nhao:
- Hay, đố bác đấy, gọi ngay đi xem nào!.
Nguyễn Trọng Tạo nhắc tôi bật máy ở chế độ to cho cả nhà cùng nghe rồi từ từ bấm số của gia đình nhà thơ Hữu Thỉnh lúc đó đang là Chủ tịch Hội Nhà Văn ViệtNam. Giọng một cháu gái:
- Bố cháu ngủ rồi chú ạ. Có việc gì quan trọng không ạ?
Nguyễn Trọng Tạo nói giả giọng Huế rất chuẩn và nghiêm:
- Cháu cứ nói với bố là có bác Điềm, ừ, Nguyễn Khoa Điềm gọi nghe.
Một lát, giọng Hữu Thỉnh:
- Anh Điềm ạ? Anh chưa nghỉ cơ ạ? khuya rồi mà, có việc gì vậy anh?
Nguyễn Trọng Tạo cười khà khà, nói giọng bình thường.
- Không phải Điềm đâu, Tạo đây. Tôi phải nói thế con gái mới chịu đánh thức ông dậy chứ!
Tiếng Chủ tịch Hội Nhà Văn cũng tươi cười:
- Bố ơi, không có việc gì mà giữa đêm bố đùa là chết với tôi đó nghe!
- Đùa là đùa thế nào. Ông biết Hoàng Phủ Ngọc Tường và Mỹ Dạ ra Hà nội chưa? Họ nhờ tôi nói ông cho ở nhờ nhà khách của Hội, ông xem thế nào?
Hữu Thỉnh rất quan tâm:
- Vậy à? Bây giờ họ đang ở chỗ ông hả? Sáng mai đến 65 nhé, còn phòng mà, chỉ hơi chật thôi.
- Vậy được rồi, thôi ông ngủ tiếpkẻo mất giấc, tội quá!
Nguyễn Trọng Tạo đặt máy, nháy mắt nhìn chúng tôi:
- Thấy chưa? Rất chu đáo và vui vẻ nhé!
Cả bọn phá ra cười, nhưng nhà thơ Bùi Kim Anh băn khoăn:
- Sao ông lại phịa chuyện anh Tường với Dạ ra Hà nội? Mai ông Thỉnh biết, ông ấy cho một trận ấy chứ!
- Từ giờ đến mai, thiếu gì cách, các mụ khỏi lo đi. Giờ để tớ trêu Bộ trưởng, ủy viên trung ương Đảng chơi.
Nhà thơ Bảo Chân ngăn:
- Bác Điềm bác ấy nghiêm lắm, đừng có đùa.
Nguyễn Trọng Tạo:
- Thế mới hay chứ. Tớ cam đoan lão ấy cũng không bao giờ cáu kỉnh đâu. Cứ trật tự mà nghe này.
Nói rồi, Tạo bấm máy nhà riêng Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin. Giọng một cháu trai:
- Ai đấy? Bố cháu vừa đi nằm rồi ạ, có bắt buộc phải gọi dậy không chú?
Nguyễn Trọng Tạo giọng nghiêm chỉnh:
- Cháu cứ nói với bố là có chú Nguyễn Trọng Tạo vừa ở Huế ra có việc muốn trao đổi ngay nhé.
Một lát, giọng Huế nhẹ nhàng của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm:
- Tạo hỉ? Có việc chi mà gọi muộn rứa?
- Ôi, hôm nay là Noel mà, mình không nghĩ ông lại nghỉ sớm thế. Bọn tôi đang chờ Trần Đăng Khoa đến mới ra nhà thờ Lớn đây.
Tiếng Nguyễn Khoa Điềm cười:
- Trẻ trung ghê hà? Có việc chi vậy ông?
- Tôi vừa ở Huế ra, ông có biết trong đó đang ầm ĩ chuyện gì không? Tôi nghĩ ông cần biết ngay nên mới gọi chứ, với lại dù sao cũng là đêm Noel mà…
Và thế là Tạo trao đổi với Điềm về những chuyện ở Huế mà chúng tôi cứ trợn mắt lên nghe. Khi Tạo đặt máy xuống, không đứa nào dám cười. Tạo lại nháy mắt:
- Chịu chưa? Mai chung tiền khao to đi. Tớ cam đoan đêm nay bác Điềm ta khó mà ngủ lại à…
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo là vậy, rất tếu và… không bao giờ chịu ngồi yên!
*
Tôi đã thuộc nhiều câu thơ của Tạo viết về Huế, về Hà nội, về tình yêu… những câu thơ có lẽ chỉ thi sĩ Nguyễn Trọng Tạo mới viết được, vì nó đắm đuối, mê sảng mà vô cùng tinh tế:
- Sông Hương hóa rượu ta đến uống
Ta tỉnh, đền đài ngả nghiêng say
- Đất trời lướt khướt dìu nhau bước
Đắc đạo rượu ngon đắc đạo tình
Bạn bè ở Huế thương nhau thiệt
Một đứa vợ la… chục đứa kinh.
- Hà nội ơi bao năm tháng gian nan
Hà nội có thêm tôi, tôi có thêm Hà nội
Tôi người lính của chiến trường lửa khói..
- Hà nội là tổ kiến khổng lồ…
- Em mười chín tuổi ngàn năm trước
Sao đến bây giờ mới hai mươi
Môi mềm ngực nõn vòng tay xiết
Anh là đá tảng cũng tan thôi
Và anh viết về mình, những lời tự bạch chân thành, xa xót của một nhà thơ tài hoa, lãng tử, có vẻ gì như muốn tận hưởng, lại như bất cần:
- Chia cho em một đời tôi
Một cay đắng
một niềm vui
một buồn
Tôi còn cái xác không hồn
Cái chai không rượu tôi còn vỏ chai
- Có anh hề đã nói với tôi
Đời thằng hề buồn lắm anh ơi
Và tôi đã khóc
Tin thì tin không tin thì thôi.
- Vẽ tôi mực rượu giấy trời
Nửa say nửa tỉnh,nửa cười nửa đau
…Vẽ tôi xê dịch ba đào
…Vẽ tôi con lợn cầm tinh
Con gà cầm tháng, con tình cầm tay
Quả thật Nguyễn Trọng Tạo là người đa tình, hình như cô gái nào, dù ở Hà nội, Vũng Tàu, Huế, Canađa, Mỹ hoặc bất cứ đâu mà nghe anh đọc thơ rồi nói chuyện cũng đều dễ dàng bị anh chinh phục. Và anh yêu họ, mê mệt, trân trọng, đắm say, song các mối tình đều không được bền lâu. Tôi đã có lần viết tặng anh bài “Bạn thơ”trong đó có câu: “Chữ tình cầm mỏi bàn tay/ Vẫn chưa gặp được một người tri âm”…
Trong các bài thơ được phổ nhạc, có bài thì người nghe chỉ nhớ tên nhà thơ, có bài lại chỉ nhớ tên nhạc sĩ. Và hai bài đang rất được yêu thích là “Làng quan họ quê tôi” thơ của Nguyễn Phan Hách và “Khúc hát sông quê” thơ của Lê Huy Mậu do Nguyễn Trọng Tạo phổ nhạc, thì hình như người nghe chỉ biết đến nhạc sĩ mà hầu như quên tên nhà thơ… Tôi đi đến đâu cũng nghe mọi người nhắc đến câu hát: “Con lại về úp mặt vào sông quê” với vẻ như đó là câu thơ, câu hát của chính tâm hồn mình bấy lâu mà nay mới tìm ra!
*
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã từng là bộ đội thời kháng chiến chống Mỹ, đã học đại học ở Hà Nội và đã chu du gần như khắp các châu lục. Dù ở Huế, ở Hà nội, vào Vũng Tàu, Cà Mau, thành phố Hồ Chí Minh hay bay sang Trung Quốc, sang Pháp, sang Mỹ… ở đâu anh cũng được bạn bè và những người chưa từng quen biết đón tiếp rất nồng hậu. Hầu như người Việt Nam nào cũng đã từng đọc thơ anh, hát những bài rất hay của anh và vì thế, anh đi đâu cũng như trở về nhà mình vậy. Tôi nghĩ, ít có nhà thơ, nhạc sĩ nào có được may mắn như anh.
Trong đợt xét tặng giải thưởng Nhà nước và giải thưởng Hồ Chí Minh đợt này, dư luận đang rất ồn ào rằng người này chưa xứng đáng, người kia chưa có tác phẩm nào hay, thì Nguyễn Trọng Tạo lại là người duy nhất được bạn bè bình chọn là anh xứng đáng nhận hai giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật, một về thơ và một về âm nhạc. Đó là nói vui thôi. Còn tôi rất tin anh sẽ được trao giải thưởng cao quí này cho những tác phẩm tuyệt vời đã được nhiều người yêu thích.
Tháng 9-2011
PHAN THỊ THANH NHÀN
(Bài đã đăng ANTĐ ngày 26/9/2011, bản gốc nhà thơ PTTN gửi).
Twitter
Google
Yahoo
Facebook
Gửi cho bạn bè