Hellmut Kapfenberger- năm nay 77 tuổi, là một tên tuổi lớn của báo chí Đức. Năm 1970 ông đến Việt Nam với tư cách là Phóng viên hãng Thông tấn Đức (ADN), báo “Nước Đức mới”. Cuốn “Hồ Chí Minh- Một biên niên sử” được xuất bản tại Đức năm 2009, gồm 25 chương nhỏ và một Biên niên sử tóm tắt về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuốn sách như một bộ phim tài liệu súc tích, khắc họa chân dung Hồ Chí Minh không chỉ ở góc độ một chiến sĩ cộng sản, nhà yêu nước vĩ đại mà còn ở góc độ một con người mẫu mực, "tận thiện tận mỹ" về phẩm chất đạo đức cách mạng. Bằng cách trình bày khéo léo đan xen giữa lối viết nghiên cứu và kể chuyện lịch sử, vừa nhẹ nhàng, thi vị, đầy xúc cảm mà vẫn không mất đi tính khách quan, xác thực cần có của một cuốn tiểu sử về một nhân vật vĩ đại có thực, cuốn sách đã tái hiện một cách sinh động cuộc đời- sự nghiệp của Hồ Chí Minh trong bối cảnh của cách mạng Việt Nam, của phong trào cộng sản - công nhân quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc. Là người Đức đầu tiên nghiên cứu sâu về Hồ Chí Minh, ông luôn tâm niệm, phải làm thế nào để người Đức nói riêng và thế giới nói chung, sẽ luôn nhắc đến Việt Nam, đến Hồ Chí Minh.

Có một thời, câu chuyện thường ngày của người Đức là Việt Nam. Cả thế hệ ông, ở Đức, người ta đã xuống đường hô vang khẩu hiệu “Hồ- Hồ- Hồ Chí Minh” và “Việt Nam- Hồ Chí Minh”. Nhưng bây giờ, mọi thứ đã khác. Và ông tâm nguyện, làm sao để Việt Nam không bị quên lãng ở Đức. Ông đã bắt tay viết “Hồ Chí Minh- Một biên niên sử” với tâm nguyện như thế. Ông là Hellmut Kapfenberger- một tên tuổi của làng báo nước Đức. Ông đã dành cho chúng tôi một cuộc trò chuyện nhân dịp sang Việt Nam khi cuốn “Hồ Chí Minh- Một biên niên sử” được dịch sang Tiếng Việt.

+ Cảm nhận của ông về người mà ông đã viết trong cuốn sách của mình?

- Khi chưa sang Việt Nam, tôi thường tự hỏi, Hồ Chí Minh là ai, đã sống như thế nào. Rất tiếc, khi tôi sang Việt Nam lần đầu tiên là tháng 9/ 1970 thì Hồ Chí Minh đã ra đi một năm trước đó. Nhưng với tôi, Hồ Chí Minh đã trở thành một khái niệm. Trước khi đến Việt Nam, năm 1965, với tư cách là một nhà báo, tôi đã quan tâm tới Việt Nam. Khi ấy, báo chí Đức ngập tràn những tin tức về Việt Nam,  và tất nhiên, quan tâm tới Việt Nam thì phải quan tâm tới Hồ Chí Minh. Và vì thế, chỉ sau khi đặt chân đến miền Bắc Việt Nam vài hôm, tôi đã về Kim Liên, để chứng kiến nơi Con Người vĩ đại ấy đã sinh ra và sống thời thơ ấu. Tôi không tưởng tượng được, một Con Người vĩ đại như thế, được sinh ra ở một miền quê nghèo như thế. Có thể bạn còn trẻ, bạn không được chứng kiến nên không hiểu được thời kỳ ấy. Nhưng chính bản thân tôi, khi đứng giữa vùng quê sinh ra Người, tôi đã hiểu, thế giới không có Hồ Chí Minh thứ hai, không có ai có thể giống được Người. Cá nhân tôi đã tìm hiểu về nhiều nước Xã hội Chủ nghĩa, nhưng không có nước nào có Con Người như Hồ Chí Minh, không có được nhân cách vĩ đại như thế. Hồ Chí Minh là người duy nhất trong khối nước Xã hội Chủ nghĩa từ chối nhận Huân chương Lê Nin của Xô Viết vì Người cho rằng “Tôi không xứng đáng nhận Huân chương Lê Nin” và cũng vì “Việt Nam chưa được giải phóng” nên Người cũng từ chối nhận Huân chương Sao Vàng. Đây chỉ là một trong hàng trăm, hàng ngàn ví dụ về nhân cách Hồ Chí Minh- một con người trong sáng, giản dị mà rất đỗi vĩ đại.

+ Vậy lý do nào khiến ông viết cuốn sách về Hồ Chí Minh?

- Năm 2008, nhà xuất bản Verlag Neues Leben- Berlin đã đặt tôi viết về Hồ Chí Minh. Nhà xuất bản này đã từng xuất bản nhiều cuốn sách về các chính khách của nhiều quốc gia, nhiều danh nhân trên thế giới như Fildel Castro… Khi viết về Hồ Chí Minh, tôi cảm nhận đây không chỉ là một chính khách bình thường, không chỉ là một danh nhân bình thường mà Người là lãnh tụ của một dân tộc, một anh hùng giải phóng dân tộc. Vì thế, khi Nhà xuất bản Verlag Neues Leben đề nghị tôi viết về Hồ Chí Minh, tôi đã hăm hở viết ngay. Nhờ tích lũy những kiến thức về đất nước Việt Nam khi sang Việt Nam từ những năm 1970, nhờ tìm hiểu về Hồ Chí Minh từ trước, nên tôi viết mà không có khó khăn gì. Thậm chí, tôi đã nói, mình như có duyên với đất nước này khi được viết về Hồ Chí Minh, vì tôi đã yêu mến Con Người này, đất nước này từ lâu.

Hellmut Kapfenberger ký tặng sách cho độc giả

+ Có khó khăn gì khi ông thực hiện cuốn sách không, thưa ông?

- Tôi tích cực tìm tài liệu về Người. Công việc mang lại cho tôi niềm vui bởi mỗi ngày, tôi lại hiểu thêm về một cuộc đời sống động. Tôi tìm hiểu xem thời Cộng hòa Dân chủ Đức cũng như Cộng hòa LB Đức có viết gì về Hồ Chí Minh. Ở Đức chưa có bài viết sâu nào, chưa có một nghiên cứu sâu nào về Hồ Chủ tịch, bởi thế, tôi cũng gặp khó khăn khi tìm tư liệu. Tôi thấy năm 1977 có một cuốn sách nhỏ về cuộc đời Hồ Chủ tịch; còn ở Cộng hòa Liên bang Đức cũng có một cuốn sách nữa, năm 1960, nói về tư tưởng chống cộng, cũng có đề cập đến cuộc đời Hồ Chí Minh. Tôi đã phải nghiên cứu bằng những sách của các nhà nghiên cứu người Pháp, Anh…

+ Ở Đức, dư luận đánh giá cuốn sách thế nào, thưa ông?

- Dù được NXB đặt viết nhưng tờ “Nước Đức mới” cũng từng nhận xét, cuộc đời Hồ Chí Minh không được biết đến nhiều ở Đức bây giờ. Việt Nam hôm nay cũng ít được người Đức bây giờ biết đến. Tôi nỗ lực để người ta không được phép quên Hồ Chí Minh- người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho đất nước, tổ quốc các bạn. Tôi hy vọng, cuốn sách của mình sẽ góp phần giúp cho ngoài những người đã có tuổi thì thế hệ trẻ cũng biết nhiều hơn về Hồ Chí Minh.

+ Cuốn sách của ông có cách gì hấp dẫn, khác một cuốn tiểu sử thông thường? Khi nghiên cứu về cuộc đời Hồ Chí Minh, ông thấy tư liệu còn điều gì chưa được như mong muốn?

- Trong quá trình viết sách, tôi luôn đặt các câu hỏi và trả lời để cuốn sách hấp dẫn, cách đặt vấn đề khác đi để đây không chỉ là một cuốn tiểu sử đơn thuần. Một điều tôi thấy tiếc khi nghiên cứu về cuộc đời Hồ Chí Minh đó là quãng thời gian từ năm 1911- khi Hồ Chí Minh ra nước ngoài tìm đường cứu nước cho đến khi trở về nước năm 1941, rất ít tư liệu đề cập sâu về cuộc đời Người thời gian này. Cá nhân tôi mong muốn các nhà nghiên cứu lịch sử, viết sử Việt Nam phải nghiên cứu sâu hơn nữa về quãng thời gian này. Năm 2009, cuốn sách được xuất bản tại Berlin và năm 2010, Đại sứ quán Việt Nam tại Đức đã gặp tôi xin phép dịch cuốn sách sang Tiếng Việt. Đây là lần trở lại Việt Nam sau gần 20 năm của tôi. Tôi đã từng đến Việt Nam năm 1970 và sống và làm việc đến năm 1974. Sau đó, năm 1980 tôi lại sang Việt Nam làm việc đến năm 1984. Những tình cảm, sự hiểu biết về cuộc sống, đất nước, con người Việt Nam đã cho tôi cảm xúc để viết về Hồ Chí Minh.

+ Cuộc đời Hồ Chí Minh có điều gì khiến ông thấy ấn tượng nhất?

- Cuộc đời Hồ Chí Minh là một cuộc đời mạo hiểm. Ấn tượng về Con Người Hồ Chí Minh là ấn tượng về cả cuộc đời Người. Nhưng sâu sắc nhất với tôi chính là quãng thời gian cậu thanh niên 17 tuổi trong tay không có tiền bạc, không có vật chất gì mà Người đã lên tàu sang Pháp tìm đường cứu nước. Ấn tượng nữa là quãng thời gian người ở Hồng Kông, vượt bao hiểm nguy mà thành lập nên Đảng Cộng sản. Đó là những năm tháng khó khăn Người về nước, sống tại Pắc Bó (Cao Bằng). Rồi từ năm 1941 đến cuối đời, đó là quãng thời gian Người không hoàn toàn khỏe mạnh, điều đó không có gì ngạc nhiên, điều đáng ngạc nhiên là trong một điều kiện sống như thế mà Người vẫn vượt lên, trở thành Con Người hết sức vĩ đại. Đặc biệt, tư tưởng vì dân và tin dân là tư tưởng lớn nhất mà tôi khâm phục ở Người. Điều này làm nên cốt cách Hồ Chí Minh, đạo đức và lý giải về cuộc đời của Người. Chỉ một người thực sự vì dân mới hy sinh tất cả cuộc đời mình cho dân tộc.

Hà An thực hiện

(Nguồn: Báo Điện tử Tổ Quốc)