“THUẬN CHIỀU HAY TRÁI CHIỀU ĐỀU LÀ LẼ THƯỜNG”

(ANTĐ)- Nhà thơ Đặng Vương Hưng người sáng lập trang web lucbat.com cùng các thành viên Ban quản trị  của website này đã có một ý tưởng độc đáo: Tôn vinh Lục Bát trở thành “Quốc thi”. Những người thực hiện trang web này còn bày tỏ ý định xây dựng hồ sơ cho Thơ Lục bát, rồi đệ trình lên UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới...

 PV Báo ANTĐ vừa có cuộc trò chuyện cùng Nhà thơ Đặng Vương Hưng.

PV: Ý tưởng đưa Lục Bát thành “Quốc thi” “nảy” ra trong anh từ bao giờ?

Nhà thơ Đặng Vương Hưng: Chúng ta đều biết Lục Bát có một vị thế đặc biệt trong lòng công chúng yêu thơ nước ta. Đó là thể thơ thuần Việt nhất, giản dị mà cũng bác học nhất, không chỉ có giá trị văn hóa mà còn có cả tâm linh nguồn cội. Chính Lục Bát đã góp phần lưu giữ một kho tàng tri thức khổng lồ, vô giá, của ông cha ta từ ngàn đời truyền lại cho con cháu, thông qua lời ru, các câu ca dao, dân ca, truyện thơ... khi mà đa phần dân số của chúng ta thời phong kiến đều là nông dân và không biết chữ... 

   Lục Bát Quán là một trong những địa chỉ người yêu thơ quan tâm nhất tại Văn Miếu...

Chúng tôi đã suy nghĩ rất lâu về điều này, mãi cho đến khi trang website Lucbat.com phối hợp cùng một số cơ quan báo chi, trong đó có Tuần báo Văn nghệ - Hội Nhà văn Việt Nam, tổ chức thành công cuộc thi thơ Lục Bát “Ngàn năm thương nhớ”, tôi đã nêu đề xuất này với Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - Nhà thơ Hữu Thỉnh. Ông lắng nghe, rồi đã nói với tôi đại ý rằng: cả nghìn năm qua, trong lòng bao thế hệ người Việt Nam, thực tế thì Lục bát đã là Quốc thơ rồi. Bao nhiêu tác phẩm “khuôn vàng thước ngọc” đều từ lục bát mà ra cả, chỉ có điều chưa có ai “văn bản hóa” nó mà thôi...

     BTV lucbat.com Minh Phượng cùng các tình nguyện viên phục vụ tại Lục Bát Quán.

Có một điều nữa mang lại sự vững tin cho chúng tôi, đó là sau gần 3 năm trang thơ www.lucbat.com đi vào hoạt động, chính chúng tôi - các thành viên Ban Quản trị mạng cũng bất ngờ bởi số lượng người yêu thể loại thơ này nhiều đến vậy! Số tác giả thơ gửi về tham gia rất lớn, và có hàng vạn lượt người truy cập mỗi ngày. Thêm vào đó là rất nhiều các bài nghiên cứu về sự ra đời, lịch sử phát triển, giá trị của lục bát với Văn hóa dân tộc…

   PGS-TS Trần Mạnh Tuân tặng logo Lục Bát cho một khách thơ nước ngoài.

PV: Để UNESCO công nhận, chúng ta phải làm gì?

Nhà thơ Đặng Vương Hưng: Có thời điểm, gần như thể loại Lục Bát này bị lãng quên, nó được coi là 'Thơ nhà quê”, không có trong khoa bảng. Ít người để ý và nghiên cứu về lịch sử lục bát cũng như sự biến đổi của nó qua các thời kỳ. Nhưng gần đây, nhiều nhà nghiên cứu đã công bố những công trình khoa học chứng minh rằng văn bản chữ Nôm của lục bát có từ thế kỷ 15 – 16, như tác phẩm “Cổ châu Pháp Vân phật bản hạnh”, hay truyện “Trinh thử”...

Từ trái qua: BTV lucbat.com Chử Thu Hằng, Chủ tịch CLB Thơ Việt Nam Bành Thông...

Đặc biệt, công trình của tác giả Đỗ Thanh – Nhạn Nam Phi (ông này là nhà nghiên cứu cổ ngữ hiện đang sống tại Mỹ, người Triều Châu, nhưng tổ tiên gốc gác là người Phong Châu) còn cho biết: từ 2.800 năm trước, Lục Bát đã có trong tác phẩm “Việt nhân ca” (Khúc ca của người Việt), được viết bằng thứ chữ giáp cốt tượng hình, chỉ thật sự dễ hiểu khi được “phục nguyên” bằng chữ Nôm và thơ Lục Bát.

   BTV lucbat.com Vũ Thiên Kiều tươi cười nổi bật giữa một gia đình khách thơ.

Tôi nghĩ, chúng ta có đủ bằng chứng khoa học để thuyết phục UNESCO bởi đây là thể thơ đậm chất hồn quê và văn hóa Việt nhất, là 'xương sống' của nhiều loại dân ca. Nhiều tôn giáo cũng đã sử dụng thể thơ Lục bát như một công cụ truyền đạo hiệu quả. Để ý tưởng này thành hiện thực, chúng tôi cũng đã có lần gặp và trao đổi với bà Catherine Muller - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam. Bất ngờ là bà cũng là người am hiểu về thể thơ lục bát của Việt Nam, bà Catherine nhấn mạnh rằng, muốn thuyết phục được hội đồng, buộc phải xây dựng hồ sơ thật chặt chẽ, phải chứng minh được thể loại thơ này ảnh hưởng thế nào đến đời sống tinh thần người Việt từ xa xưa đến nay.

 Từ phải qua: Các thành viên Lục Bát Nguyễn Khánh Toàn, Hồng Phúc, Đỗ Văn Kệ và Lãng Tử Đạt Ma cũng tiếp khách thơ quốc tế đến thăm Lục Bát Quán tại Văn Miếu trong Ngày Thơ Việt Nam 2011.

PV: Ngay khi ý tưởng này được đưa ra đã tạo nhiều dư luận, có ý kiến cho rằng, đây chỉ là sự “vẽ chuyện”?

Nhà thơ Đặng Vương Hưng: Tôi cho rằng, các ý kiến thuận chiều hay trái chiều đều là lẽ thường tình trước bất cứ điều gì mới mẻ. Chúng tôi coi đây là những ý kiến phản biện quý báu để xây dựng hồ sơ một cách đầy đủ và chặt chẽ hơn.  

    'Cô hàng Lục Bát Quán' BTV lucbat.com Đàm Thục Anh mời trầu một khách thơ...

PV: Nhưng có một sự thật, sự tinh túy trong thơ lục bát đã vơi đi ít nhiều. Quan điểm của anh về vấn đề này thế nào?

Nhà thơ Đặng Vương Hưng: Chuyện vơi bớt, hay rơi rụng là điều hiển nhiên trong xã hội hiện đại. Nhưng chỉ là vơi đi thôi, chứ không thể mất đi đâu được. Trong kho tàng, chúng ta còn hàng vạn câu ca dao, rồi còn Truyện Kiều của Nguyễn Du, Quan trọng hơn cả là lớp trẻ, lứa 8X, 9X bây giờ làm thơ lục bát nhiều lắm. Tôi tin là nó sẽ còn mãi.

PV: Dự kiến, thơ lục bát sẽ được đưa vào đề cử ở hạng mục nào?

Nhà thơ Đặng Vương Hưng: Chúng tôi đã và đang đề ra lộ trình 5 năm cho việc xây dựng hồ sơ. Nói điều này giờ là hơi sớm bởi còn phải phụ thuộc vào sự đánh giá của các cơ quan chức năng, của người yêu thơ. Chúng tôi chỉ là người tạo dư luận, còn phát triển thế nào trong 5 năm nữa giờ chưa thể hình dung hết được.

   "Gia đình Lục Bát" tiếp khách thơ tại Lục Bát Quán trong Ngày thơ Việt Nam.

PV: Thưa anh, thời điểm này đưa ra ý tưởng bình chọn lục bát là “Quốc thi” có hợp lý hay không bởi giờ chúng ta đang băn khoăn chọn  quá nhiều “Quốc” quá, nào “Quốc phục”, “Quốc hoa”, “Quốc tửu”?...

Nhà thơ Đặng Vương Hưng: Cái này phụ thuộc vào cách nhìn nhận của mỗi người. Thực ra đã có ý kiến bác lấy được, theo kiểu 'phủ định sạch trơn'; nhưng cái đó cũng là chuyện bình thường, ai cũng có quyền phản biện mà. Chúng tôi luôn hoan nghênh những ý kiến xây dựng và sáng tạo; biết ơn những ai trân trọng văn hóa truyền thống, ủng hộ việc việc tôn vinh Thơ Lục Bát.

PV: Xin cảm ơn anh!

Quỳnh Vân (Thực hiện)