Hà Nội tháng 6/1998

Anh Nguyễn Chí Trung thân mến!

Tôi nhận được lá thư viết tay dài 6 trang của anh. Nhìn nét chữ run run của một người đã xa nước được 30 năm tròn, thật ấm cúng biết bao, nó khác hẳn với những lá thư bây giờ người ta vẫn thường “viết” bằng máy vi tính.

Tôi không phải là kẻ mê “bói chữ”, nhìn nét chữ đoán tính tình, nhưng đọc những lá thư viết tay từ hải ngoại gửi về, tôi cũng đoán được phần nào lòng yêu tiếng mẹ đẻ của những đứa con Việt như anh. Và quả không sai, cùng với lá thư viết tay ấy, tôi cũng nhận được tập thơ có tựa đề là “thi ca lục bát” của anh. Tập thơ dày trên 150 trang mà chỉ độc một thể lục bát, thể thơ đặc sắc nhất của Việt Nam ta. “Truyện Kiều còn thì tiếng ta còn” – người ta đã nói như vậy về kiệt tác lục bát của Nguyễn Du. Còn tôi thì nghĩ rằng, chưa hết những người làm thơ lục bát ở hải ngoại thì hồn Việt vẫn tồn tại và tươi tốt ở khắp bốn phương trời.

Tôi hoàn toàn chia sẻ với tâm sự của anh, tâm sự của một người làm thơ nơi đất khách quê người:

“Ông có thể tưởng tượng được là tôi đã buồn đến thế nào khi viết xong một bài lục bát mà không biết tìm ai quanh mình để khoe không? Những người dân ở đây chỉ nói tiếng Đức và biết tiếng Anh chớ không ai biết tiếng Việt cả. Có người mê thơ đấy, nhưng đọc cho họ nghe thơ lục bát mà phải dịch cả ra tiếng Đức, tiếng Anh thì đừng đọc còn hơn. Nơi thành phố tôi ở cũng có người Việt, nhưng hầu như họ phải bươn chải với miếng cơm manh áo, không còn thì giờ để cho thơ phú nữa. Chính vì thế mà số tiền làm ăn dành dụm được hàng năm, tôi quyết định cho những chuyến bay về Việt Nam để được đọc thơ với bạn bè trong nước. Phải nói công chúng nước mình là mảnh đất tốt cho thơ ca sinh sống và phát triển. Tôi nói điều này là để anh hiểu cho, là vì sao những tập thơ của tôi đã xuất bản ở hải ngoại, tôi vẫn thích xuất bản ở Việt Nam”.

Những dòng tâm sự của anh thật trùng hợp với tâm sự của nhiều nhà thơ bạn tôi đang sống và sáng tác ở nước ngoài. Và việc các anh đưa tác phẩm của tôi về nước để xuất bản là rất tốt. Trước anh, nhà văn Đỗ Khiêm đã cho in cuốn “Ký sự đi Tây” ở một nhà xuất bản trong nước. Nhà thơ nữ cao tuổi Thận Thị Ngọc Quế cũng đã in đến 4 tập thơ. Và nhiều người khác nữa, sau khi in sách đều lấy làm mãn nguyện khi những sáng tác tiếng Việt của họ được xuất bản trên chính đất nước mình. Nhân đây, tôi xin chia vui với anh về những tập thơ của anh đã được xuất bản ở trong nước, dù anh phải bỏ tiền ra để lo việc in ấn.

Đọc tập “Thi ca lục bát” của anh, tôi rất lấy làm lạ là dù xa nước đã 30 năm mà hồn lục bát của anh vẫn dồi dào vô kể. Nhiều nhà thơ có tiếng trong nước chắc phải phát ghen với anh về ba ngàn câu lục bát trong tập thơ này, bởi không phải bất cứ nhà thơ nào cũng dễ dàng làm được thơ lục bát – một thể thơ tưởng như người Việt nào cũng làm được nhưng lại rất khó hay. Thơ lục bát của anh thường cắm rễ sâu vào kỷ niệm nên tình tứ, có dư âm gây xúc động lòng người:

“Đâu là Sân? Đâu là Nhà?

Đâu là Vườn Cũ? Đâu là Ngõ Xưa?

Gần nhau biết mấy cho vừa

Gối đầu cồn tóc hương thừa về sau”

Hoặc là:

“Thế là xong thế là thôi

Linh hồn không Đất mồ côi vô cùng”

Đọc những dòng thơ gan ruột ấy, tôi càng hiểu tâm trạng vui mừng đến luýnh quýnh của anh những lần trở về gặp lại bạn bè xưa, gặp lại những vở chèo cổ của dân tộc trên sàn diễn của nhà hát chèo Hà Nội, hay màn múa rối truyền thống trong câu lạc bộ Những người hâm mộ sân khấu. Và cái hôm chia tay, anh trở lại Đức, hình như cái câu lục bát ấy cũng được thốt lên: “Thế là xong thế là thôi…”

Là vì xúc động quá mà thốt ra tâm trạng ấy, chứ “là xong”, “là thôi” thế nào được với những người như anh. Chính vì cái câu ấy mà tôi biết anh lại sẽ trở về, hay nói đúng hơn là “bay đi bay về” để linh ứng tình yêu của một người xa nước.

 Tôi biết anh làm thơ không cốt để lưu danh mà chỉ để là giãi bày chia sẻ tình cảm của mình, nhưng tình yêu lục bát ấy có cái gì rất hư mà rất thực.

Sau tất cả sự miên man lục bát của anh là một tình yêu rất trong rất rõ khiến cho đời anh mãi thân gần với đất nước, quê hương.

Tôi hình dung một lần gặp lại nhau tới đây, chúng ta lại ngồi uống rượu làng Vân và đọc những dòng lục bát mới của anh.

Nguyễn Trọng Tạo

Email: Nguyentrongtao@gmail.com

(Nguồn: nguyentrongtao.org)