VNQĐ Online: Trong khuôn khổ Trại sáng tác văn học tại Sa Pa của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, các nhà văn tham dự trại viết đã có chuyến đi thực tế, thăm và giao lưu với Công ty Apatit Việt Nam đóng tại Lào Cai
Tại đây, các nhà văn đã được tham quan quy trình khai thác, tuyển quặng Apatit cũng như tìm hiểu về sự hình thành, phát triển của Công ty, đơn vị Anh hùng LLVTND, đã từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi. Các nhà văn đã có những trải nghiệm thú vị và để lại hình ảnh đẹp trong lòng những người thợ mỏ.
Ngay từ sáng, các nhà văn đã rời Sa Pa vượt chặng đường 60km đến điểm tham quan đầu tiên là Nhà máy tuyển quặng Tằng Loỏng, một đơn vị thuộc Công ty Apatit Việt Nam. Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý đại diện Tạp chí VNQĐ giới thiệu các nhà văn trong đoàn và nói về mục đích chuyến tham quan.
Anh Lê Quang Nguyên - Phó Giám đốc Nhà máy tuyển quặng Tằng Loỏng giới thiệu về đơn vị. Anh nói rằng, Văn nghệ Quân đội luôn là người bạn thân thiết từ rất lâu đối với cá nhân anh và những người đồng thế hệ. Nhà máy rất vui khi được đón các nhà văn dự trại viết VNQĐ về thăm và thực tế.
Ngay sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc(1954), việc xây dựng Nhà máy tuyển quặng đã được Đảng, Chính phủ quan tâm. Cùng với việc xây dựng nhiều nhà máy của các ngành công nghiệp theo chủ trương chung lúc đó, Nhà máy tuyển quặng Tằng Loỏng có công suất 760.000 tấn/năm đã được nước bạn Liên Xô bắt tay giúp đỡ xây dựng.
Trong tình hình kinh tế khó khăn của những năm tám mươi thế kỷ 20, Nhà nước Việt Nam vẫn dành cho Tằng Loỏng cả nghìn tỷ đồng để xây dựng. Hơn 200 ha đồi núi, thung lũng của vùng đất Tằng Loỏng hoang sơ đã được quy hoạch tổng thể để qua nhiều điều chỉnh quy hoạch, sau nhiều năm liên tiếp mới có được Nhà máy khang trang, bề thế như hiện nay. Tuy thế, việc xây dựng hoàn thiện hiện nay vẫn đang được tiếp tục...
Các nhà văn bắt đầu tham quan quy trình tuyển quặng.
Có ý tưởng từ năm 1955, đến năm 1958 được xây dựng đề án, và phải mãi đến năm 1994 Nhà máy tuyển quặng Tằng Loỏng mới chính thức đi vào hoạt động. Như vậy, rất có thể nhiều cán bộ gắn bó với dự án cho đến khi nghỉ hưu vẫn chưa được nhìn thấy sản phẩm quặng tuyển đầu tiên chào đời.
Cán bộ Nhà máy tuyển quặng giới thiệu tận tình từng công đoạn để ra được một kg quặng.
Rất nhiều cầu thang lên và xuống...
Mỗi người tò mò khám phá một hướng.

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý tranh thủ hỏi chuyện cán bộ kỹ thuật
đang làm việc trong Nhà máy lấy tư liệu viết bài.
Nhà văn Nguyễn Đăng An (giữa) tìm hiểu khá kỹ quy trình tuyển quặng.
Chị Trần Thị Minh - Chánh văn phòng Hội VHNT Lào Cai (trái) - đơn vị phối hợp tổ chức trại sáng tác - nhanh nhẹn di chuyển khắp các góc nhà máy, hỏi chuyện các cán bộ tại đây rất thân thiết. Cảm giác như chị đang đi lại trong... chính ngôi nhà của mình vậy.
"Xin mời tham quan tiếp..."
Vào thăm "bộ não" của Nhà máy.
Toàn bộ các hoạt động của Nhà máy được tổng chỉ huy từ đây.
"Sau sông Đà là Tằng Loỏng" - Câu khẩu hiệu ấy đã trở nên quen thuộc trong những năm tám mươi của thế kỷ trước. Nó cho thấy vị trí của việc phát triển công nghiệp cũng như tầm quan trọng của việc xây dựng nhà máy tuyển quặng Apatit. Một trong những lý do rất thực tế là bởi, mỏ Apatit tại Lào Cai là mỏ duy nhất tại Đông Nam Á với trữ lượng lớn, cho đến nay vẫn chưa có một số liệu chính xác. Toàn bộ khu vực có quặng nằm trải dài bên hữu ngạn sông Hồng với chiều dài khoẳng 100km từ Lũng Pô (Bát Xát) đến Bảo Hà; chiều rộng từ 1 đến 4km.
Nói theo kiểu "ước chừng" hay ví von theo cách nhìn của các nhà văn thì các cán bộ ở đây cho biết, phải khai thác tầm 70 đến 100 nữa vẫn chưa hết số quặng mà thiên nhiên "gửi gắm" nơi mảnh đất địa đầu Tổ quốc.
Quặng Apatit chủ yếu được dùng làm nguyên liệu để sản xuất phân bón phục vụ cho nền nông nghiệp.
Một cán bộ giải thích cho phóng viên VNQĐ Online về ý nghĩa tên gọi của Nhà máy tuyển quặng Tằng Loỏng: "Tằng Loỏng" phiên âm từ hai tiếng "Tăng Loòng", tiếng Giáy có nghĩa là "đèn sáng". Một cái tên thật đẹp và ý nghĩa với vùng núi rừng Tây Bắc.
Cảm hứng từ chuyến đi, nhà văn Phong Điệp đã tác nghiệp tại chỗ.
Kết thúc chuyến thăm Nhà máy tuyển quặng Tằng Loỏng, một cơn mưa cực lớn đã làm kế hoạch của đoàn phải thay đổi. Thay vì đi tham quan mỏ quặng và Nhà máy thủy điện, sau nghỉ trưa các nhà văn đã tham quan Nhà truyền thống của Công ty Apatit Việt Nam.
Nhà truyền thống nằm ngay bên đường, trong một khuôn viên khá đẹp.
Sa bàn thể hiện toàn bộ hoạt động của Công ty Apatit Việt Nam.
Anh Nguyễn Xuân Miền - Phó Chánh văn phòng Công ty rất nhiệt thành giới thiệu cho các nhà văn những hiện vật quý gắn với sự hình thành và phát triển của lĩnh vực khai thác mỏ.
Theo tài liệu tại Nhà truyền thống, Mỏ Apatit Lào Cai được phát hiện từ năm 1924, đến năm 1940 bắt đầu khai thác. Đến nay, đã khai thác khoảng 60 triệu tấn quặng thô và quặng tuyển các loại. Riêng quặng tuyển, đã đạt sản lượng 2,5 triệu tấn.

Tác giả trẻ Đinh Phương - người con đất mỏ Quảng Ninh - quê hương của than đá vẫn được gọi với cái tên "vàng đen" của Tổ quốc rất vui khi được biết thêm về thứ "vàng nâu" Apatit tại vùng mỏ Lào Cai. Trước mặt anh là bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bức thư gửi cho cán bộ, công nhân mỏ Apatit năm 1959. "Bác vui lòng khen các cô các chú đã làm đúng lời hứa, đã thi đua hoàn thành vượt mức kế hoạch 10%. Mong các cô, các chú tiếp tục cố gắng hơn nữa để hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch." - Chủ tịch Hồ Chí Minh viết.
Các trại viên trại sáng tác VNQĐ chụp ảnh lưu niệm trước tượng đài công nhân Apatit. "Vinh quang thuộc về các thế hệ công nhân"- Dòng chữ ấy được khắc trang trọng dưới chân tượng đài.
Bài, ảnh: DƯƠNG TỬ THÀNH
Nguồn: VNQĐ Online