Nhân một vài câu chuyện, nhìn lại văn hóa ứng xử của các nghệ sĩ ta thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, trong việc sử dụng "chất xám" của người khác, là rất có vấn đề.

Việt Nam tham gia vào công ước quốc tế về quyền tác giả đã hàng chục năm, nhưng phải nói ngay rằng việc thực thi công ước này rất ì ạch. Cỗ xe bản quyền tác giả mới chỉ khởi động và có hiệu quả chút ít ở một vài lĩnh vực hẹp. Nhiều nơi, nhiều chỗ, tâm lý xài của chùa, ban phát vẫn là chính...Chuyện bản quyền tác phẩm trong lĩnh vực văn học nghệ thuật nhiều năm nay chưa khi nào "nguội" trên các phương tiện truyền thông.

Mới đây nhất, chúng  ta chứng kiến chuyện nhà văn Phan Đức Nam, tác giả tiểu thuyết "Nơi trái tim ở lại" "đụng" với nhà biên kịch Lê Điệp và Đài Truyền hình Tp HCM. Nhà văn Phan Đức Nam không hài lòng với việc nhà sản xuất và biên kịch sử dụng tới 80% nội dung tác phẩm của ông mà chỉ ghi là "Theo ý tưởng Phan Đức Nam" và trả tiền tác quyền cho ông 6 triệu đồng để "mua ý tưởng".

Nhà biên kịch Lê Điệp "phản pháo" tác giả tiểu thuyết với lý lẽ như sau: "Phan Đức Nam đừng có làm căng thẳng thêm, nên chịu khó đọc hộ tôi tí đi, thân tình tôi mới chuyển thành kịch bản, còn nếu không thân tình thì không ai chuyển cho. TFS có xin lỗi và làm thêm chuyện chỉnh sửa và họ có chỉnh sửa hay không thì cũng không sao. Tiểu thuyết được phá đi và làm lại bao nhiêu. Thật ra tiểu thuyết với ý tưởng cũng như nhau thôi, không có cái gì quan trọng lắm, chỉ có một tí sự kiện và một số nhân vật mà tôi tận dụng thôi, không có giá trị bao nhiêu"... Kết quả của cuộc đụng độ này đang phải chờ đến một phiên xử của tòa án.

Cuối năm ngoái, sau Liên hoan Phim Quốc tế Hà Nội lần thứ 2, nhà biên kịch Phạm Thùy Nhân lên tiếng về việc phim "Cát nóng" (Hãng phim Giải Phóng, được trình chiếu trong khai mạc Liên hoan Phim Quốc tế Hà Nội) của đạo diễn Lê Hoàng có kịch bản đề tên Phạm Thùy Nhân, nhưng thực chất đã bị "tráo" bởi một kịch bản hoàn toàn khác của Lê Hoàng... Những vụ việc trên, và một số vụ việc khác nữa trước đó cho thấy có nhiều câu chuyện lình xình liên quan đến chuyện bản quyền lại không phải chỉ đơn thuần là chuyện tiền.

Ví dụ nhà biên kịch Phạm Thùy Nhân, mặc dù đã nhận đủ tiền tác quyền cho kịch bản phim "Cát nóng", ông vẫn bức xúc vì thái độ của nhà sản xuất, của đạo diễn, khi kịch bản của ông bị sửa, bị thay đổi mà không được xin phép. Hay nhà văn Phan Đức Nam khởi kiện TFS và biên kịch Lê Điệp không phải nội dung chính là tiền bản quyền, mà là yêu cầu để tên ông và tên tác phẩm tiểu thuyết của ông ở phần đầu bộ phim...

“Chuyện của Pao” tưng bừng với các giải thưởng nhưng nhà văn Đỗ Bích Thủy chưa từng nhận được lời cảm ơn từ đạo diễn.