Nhìn Mai Tuyết Hoa hồn nhiên diện áo pull, quần jean đi xe máy ngoài đường không ai nghĩ rằng đó chính là một cây hát xẩm có tiếng của xứ Hà thành. Mai Tuyết Hoa nổi tiếng bởi không chỉ hát hay mà còn đàn giỏi, đã thế lại có chút nhan sắc cho nên được rất nhiều người mến mộ. Nhiều người bảo cô là thứ “của hiếm” của làng hát xẩm Việt Nam, bởi thời nay dường như chẳng có mấy ai còn theo đuổi môn nghệ thuật này, nhất là giới trẻ.

Còn nhớ cách đây không lâu, trong một lần đi chơi chợ đêm ở phố Hàng Đào – Hà Nội, tôi tình cờ phát hiện ra một cô gái trẻ đang say sưa ngồi hát xẩm ở bên đường, sau này dò hỏi mới biết đó là nghệ sĩ trẻ Mai Tuyết Hoa. Thú thực tôi đã từng nhìn thấy nhiều người hát xẩm nhưng chưa từng thấy ai vừa hát hay, lại vừa đàn giỏi và xinh đẹp như Mai Tuyết Hoa. Chính vì thế cô đã để lại trong tôi thật nhiều ấn tượng đẹp. Mai Tuyết Hoa sinh năm 1976, cầm tinh con rồng, cái tuổi mà theo như các cụ bảo là ưa bay nhảy, thích khám phá và đặc biệt là rất tài hoa. Ngay từ năm lên 8 tuổi, Mai Tuyết Hoa đã được bố cho theo học đàn nhị ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, rồi sau đó theo học tiếp bậc đại học ở Nhạc viện quốc gia Hà Nội. Lúc tốt nghiệp, Mai Tuyết Hoa đã chọn đề tài 'Cây đàn nhị với nghệ thuật hát xẩm' để làm đề tài tốt nghiệp đại học của mình.

Có lẽ quãng thời gian dài gần 20 năm theo học và nghiên cứu đàn nhị, một loại nhạc cụ chính của hát xẩm, đã giúp cho cô có nhiều điều kiện tìm hiểu sâu về nghệ thuật hát xẩm. Đặc biệt, trong thời gian làm việc tại Viện Âm nhạc Việt Nam , Mai Tuyết Hoa có cơ hội được tiếp cận sâu hơn với loại hình nghệ thuật độc đáo này. Với chuyên môn đàn nhị và được nghệ nhân Hà Thị Cầu (tỉnh Ninh Bình) và những người hát xẩm nổi tiếng trực tiếp truyền dạy những ngón đàn, điệu hát, cùng sự dìu dắt của các nghệ sĩ ở Viện Âm nhạc Việt Nam, Mai Tuyết Hoa đã thật sự dấn thân vào thế giới hát xẩm bằng tất cả đam mê say đắm.

Theo tiến sĩ Đặng Hoành Loan, nguyên Phó viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam cho biết: 'Hát xẩm hiện có một số người hát được nhưng đặc biệt vừa chơi đàn nhị tốt và vừa hát xẩm hay có lẽ chỉ có mỗi Mai Tuyết Hoa. Cô là người có điều kiện đầy đủ nhất trong việc tiếp thu nghệ thuật hát xẩm từ nghệ nhân Hà Thị Cầu. Đã từng nhiều lần được xem Mai Tuyết Hoa biểu diễn hát xẩm nhưng lần nào tôi cũng xúc động bởi tiếng đàn và giọng hát buồn da diết của cô. Tiếng hát, tiếng đàn của Hoa như gợi lên trong tôi những kỷ niệm về một thời quá khứ xa xôi. Ở nơi đó có những con người và những số phận khác nhau. Lần nào cũng thế, Hoa cũng biểu diễn bằng tất cả trái tim của mình, bằng sự nhập vai hết mình trông thật đáng yêu. Những lúc ấy, nhìn Mai Tuyết Hoa trong bộ váy đụp, áo nâu, khăn mỏ quạ, chiếc nón cời, ngồi bên góc đường trong dòng người qua lại, tay kéo đàn nhị, miệng hát những câu não lòng mà thêm thấy quý, thấy yêu cái tình và tấm lòng đam mê của người nghệ sĩ trẻ.

Đối với Mai Tuyết Hoa, cái nghề xẩm giờ đã theo cô như hình với bóng. Chỉ buồn một nỗi, hát xẩm bây giờ vẫn còn quá ít người biết đến. Chính vì vậy mà Mai Tuyết Hoa thường mơ ước đến một ngày Hà Nội lại rộn ràng với những chiếu xẩm bình dân nhưng ấm áp tình người như thuở nào.

Hôm nay tình cờ gặp lại Mai Tuyết Hoa trên đường phố trông cô cũng không khác gì những nàng thiếu nữ tân thời khác, chỉ có điều bên trong con người ấy có một trái tim đang nồng cháy ngọn lửa đam mê về những làn điệu xẩm của một thời quá vãng xa xưa.

(Nguồn: Website Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam)